In memoriam: Antonie van der Munnik 1928 – 2018

Ineens lag daar in mijn postvak die enveloppe met de rouwannonce. “De ouwe meneer van der Munnik…” Terwijl ik een tijdje voor me uit zat te staren in de docentenkamer, bekeek een van de conciërges de rouwkaart met foto. Direct herkenning. “Dat was een heel aardige man…”

Op 10 oktober jongstleden is Toon van der Munnik overleden. Hij was de jongere broer van Jan van der Munnik, die op 20 november 1944 zijn leven gaf voor vrijheid en recht aan de rand van Rhenen en Veenendaal. Maar vooral was hij de man van “tante” Netty, zoals ik haar in gedachten altijd noemde. En natuurlijk de vader van Peter en schoonvader van Karin. En naar ik zo inschat ook een hele warme grootvader voor zijn vier kleinkinderen en spreekwoordelijke “aanhang”

Toon van der Munnik werd op 26 mei 1928 geboren in Den Haag. Hij was het jongste kind in het grote gezin van de wisselsmid Jaap van der Munnik en zijn vrouw Teuntje van der Munnik – Van Leeuwen. Boven hem drie zussen en vier broers. Naar eigen zeggen was het gezin niet erg hecht en ging ieder zijn eigen weg. Omdat Toon zes jaar jonger was dan broer Jan wist hij ook niet precies wat zijn broer tijdens de oorlog uitvoerde. Dat Jan tijdens de oorlog soms thuiskwam in een fout uniform kon hij niet helemaal plaatsen. Jan verbleef vooral in Amersfoort en gaandeweg hoorde de familie niets meer. Tot ineens dat verschrikkelijke bericht binnenkwam dat Jan was doodgeschoten door de Nazi’s. Broer Jan was niet fout geweest, maar had het hoogste risico genomen door in fout uniform voor de goede zaak te werken. Hoewel nog minderjarig, werd Jan Johannes van der Munnik als een volwassene gestraft met de kogel.

De dood van Jan kwam enorm hard aan. Moeder Van der Munnik ging nota bene lopend van Den Haag naar Veenendaal om het stoffelijk overschot van haar jongen op te halen. Tevergeefs. Toon van der Munnik herinnerde zich hoe kort na de bevrijding de kist met daarop de Nederlandse vlag door de Haagse Lyonetstraat kwam – waar het gezin woonde – alvorens Jan werd herbegraven op de begraafplaats Oud Eik en Duinen. De familie ging gekwetst verder. In mei 1948 was men aanwezig bij de onthulling van het eerste kruis op de berg om de zes gefusilleerde verzetsmannen te herdenken. Helaas zou in de loop der jaren het monument in de vergetelheid raken.

In 2013 werd ik contact gebracht met Toon van der Munnik, die inmiddels in Amsterdam woonde. Getrouwd, gepensioneerd en geïnteresseerd. In november legde hij met Betty Bausch-Polak en twee jongeren een bloemstuk op de plek, waar zijn broer was doodgeschoten. Een jaar later overhandigde hij twee leerlingen van het Ichthus College in Veenendaal een spade om een boom te planten ter nagedachtenis van zijn broer. Een metalen werkstuk dat zijn broer had gemaakt, was het enige dat hij nog van hem bezat. Zonder veel omhaal van woorden schonk hij het aan de school. Dat typeerde hem. Een man, die je vertrouwen en warmte gaf, zonder al te veel aandacht voor zichzelf te vragen. In 2015 werd hij gevraagd om bij een boekpresentatie een exemplaar van het boek over de fusillade te overhandigen aan een leerling. Met die leerling had hij het jaar ervoor – bij de zeventigjarige herdenking – de vlag gehesen, die ineens van de mast afviel. Met die herinnering in het achterhoofd fluisterde hij de jongen toe dat het deze keer echt goed zou gaan. Ook dat was weer typerend voor zijn warme medemenselijkheid.

Met Toon van der Munnik is ons een bescheiden en warm mens ontvallen, die heel dichtbij kon komen. In ons medeleven en onze gebeden denken we aan zijn achterblijvende familie.

Constant van den Heuvel
Veenendaal, 7 november 2018